सूचना प्रविधिको युगमा जन्मेका अहिलेका बच्चाहरू जन्मिन नपाउँदै प्रविधिमा छाइसकेका हुन्छन् । जन्मेपछि न्वारान हुन नपाउँदै प्रविधिमा रमाउन थालेका हुन्छन् । मोबाइल विना बच्चा हाँस्न सक्दैनन्, बोल्न सक्दैनन् ! खाना खुवाउने बेलामा समेत त्यही मोबाइल चाहिन्छ ।
Advertisement 1
मोबाइल विना बच्चाहरू एक किसिमले केही पनि गर्न नसक्ने जस्तै भएका छन् । निकै शानले आमाहरू भन्छन्- जन्मेको भर्खर दुई महिना मात्रै भएको छ मेरो बच्चा त मोबाइलमा भिडियो देखेर दंग पर्छ बा !
दुई महिनाको बच्चालाई डिजिटल स्क्रिनको लतले छोएको आमालाई पत्तै छैन । बच्चाहरू डिजिटल दुनियाँसँग रमाउन खोज्दा कताकता पारिवारिक माहोलबाट भने विस्तारै टाढिन थालेको आभास हुन्छ ।
Advertisement 2
बच्चाहरू सानो कुरामा पनि झर्कने, खान मन नगर्ने, रिसाउने, एकोहोरो हुने, ध्यान एकातिर काम अर्कातिर गर्ने, खाना खान थाल्यो भने पनि आँखा त्यही मोबाइल वा टीभीमा हुने, अगाडि किताब फुकाए पनि ध्यान उही कार्टुनमा हुने… । यस्ता गुनासा अधिकांश अभिभावकका छन् । यी साझा समस्या हुन्, सहरिया बाबुआमाका समान भोगाइ हुन् ।
अहिले पहिले जस्तो संयुक्त परिवारको जमाना छैन । हजुरबा आमाका एकादेशका कथा सुन्ने अवसर छैन । सहरमा बस्ने, परिवारको एक्लो बच्चाको लागि बाबुआमा बाहेक कोही आफन्त हुँदैन ।
Advertisement 3
लेखक : यमुना अर्याल (काफ्ले)
बाबुआमा दुवै आफ्नो काममा व्यस्त हुन्छन् । त्यो बच्चासँग बोल्ने, ऊसँग खेल्ने, रमाइलो गर्ने कोही हुँदैन । बाबुआमाले एउटा ट्याब, मोबाइल वा टीभीको व्यवस्था गरेका हुन्छन् । बच्चा त्यसमै रमाओस्, आफूलाई डिस्टर्ब नगरोस् भनेर ।
त्यो बच्चाको लागि सारा संसार त्यहीभित्र हुन्छ । उसलाई आफन्त, इष्टमित्र, साथीभाइ कोही चाहिंदैन । कम्तीमा दुईवटा बच्चा हुनेको परिवार तिनै बच्चा एकआपसमा साथी बनेका हुन्छन् । आपसमा झगडा गर्ने, खेल्ने, रुने, कराउने जे–जे गरे पनि कम्तीमा साथी त हुन्छन् । तर एक्लो बच्चा हुने परिवारमा बच्चाको सारै बिजोग भएको स्वयम् आफन्तहरू नै बताउँछन् ।
एकजना आफन्तको एक्लो छोरी घरमा बोल्दै नबोल्ने, निकै कम बोल्ने थिई । बाबुआमालाई छोरी नबोल्ने हो कि भन्ने निकै तनाव थियो । जब त्यो नानी स्कुल जान थाली बल्ल उसको बोली फुट्यो । घरमा बच्चासँग दोहोरो संवाद गर्ने व्यक्ति नभएपछि मोबाइल, टीभी हेरेको भरमा मात्रै बोल्न सक्ने रहेनछन् भन्ने आभास धेरैपछि मात्रै त्यो परिवारले गर्यो ।
बाबुआमा सधैं व्यस्त हुँदा छोराछोरी अस्तव्यस्त भएका उदाहरण धेरै छन् । बच्चा त काँचो माटो हुन् । उनीहरूलाई कस्तो आकार दिने भन्ने जिम्मा अभिभावकको हो । हामी आफू मोबाइलमा झुन्डिने बच्चालाई मोबाइल नहेर भन्ने । आफू टीभीका सिरियलमा एकोहोरो बसिरहने, बच्चालाई कार्टुन नहेर भनेर मात्रै सुध्रिने होइन ।
पहिले हामी बाबुआमा सच्चिनुपर्छ । बाबुआमा पढेको देखेपछि बच्चा मोबाइल, टीभीमा पक्कै जाँदैन । बाबुआमा काम गरेको देखी देखी बच्चा टीभी हेर्दैन । काम सिकाउनुपर्छ, आफ्ना लुगा आफैं पट्याउन, घर्रामा राख्न, किताब कापी मिलाएर राख्न, आफ्नो कोठा सफा राख्न, फूलमा पानी राख्न, परेवालाई चारो दिन, घरमा कोही आउँदा पानी दिन सिकाएपछि बच्चालाई अझ जिज्ञासा हुन्छ ।
सक्ने काम गर्छन् । बच्चा हाम्रै कारणले बिग्रेका हुन्, बच्चालाई दोष दिएर, अरूसँग तुलना गरेर उनीहरूलाई हतोत्साहित नबनाऔं ।
